Istorija

Kratak istorijat Biblioteke

Narodna biblioteka u Despotovcu je najstarija ustanova kulture Gornje Resave.  Zvanično je, pod imenom Matična biblioteka Despotovac, a u sastavu  radničkog univerziteta “Dimitrije Tucović”,  osnovana 30. marta 1966. godine,  rešenjem tadašnje Skupštine opštine.  Prvog maja, iste godine je sa skromnim fondom knjiga  počela sa radom u prostorijama Doma kulture, odakle se 1973. godine seli u zgradu u kojoj se i danas nalazi.

Kao knjižnica i čitaonica, Biblioteka je u ovoj gornjoresavskoj varoši postojala i nekoliko decenija pre osnivanja. Pre preseljenja u Dom kulture, knjige i novine su se čitale u prostoru, starijim Desapotovčanima poznatijem kao prodavnica “Delikates”, koja se nalazila u samom centru grada. Osim u Despotovcu, bibliotečka aktivnost je bila razvijena i u  seoskim sredinama o čemu svedoči rukopisni dokument “Pravila o organizovanju seoske knjižnice i čitaonice sela Vitanca” iz 1920. godine koji se čuva u Zavičajnom odeljenju  Biblioteke.

Knjigom i pismom u ovom kraju bavilo se i pet vekova pre pojave prvih knjižnica i čitaonica zahvaljujući  radu čuvene Resavske škole despota Stefana Lazarevića. Znameniti vladar srednjovekovne Srbije ostavio je Gornjoj Resavi monumentalnu zadužbinu manastir  Manasiju (Resavu), a time i obavezu čuvanja kulture i duhovnosti.

Za doprinos u oblasti razvoja bibliotečke delatnosti i izuzetnih rezultata na polju širenja kulture Narodna biblioteka “Resavska škola” (u to vreme Matična biblioteka “Resavska škola”) je 1989. godine dobila najveće priznanje u bibliotekarstvu, Plaketu “Milorad Panić Surep”, a 1996. najviše priznanje opštine Despotovac, Plaketu  despota Stefana Lazarevića. Vredne0 pomena su svakako i  Zahvalnica  Svete srpske pravoslavne larve manastira Hilandar “za iskazano dobročinstvo i saradnju”, kao i  Zahvalnica Kulturno prosvetne zajednice Srbije “za pisanje hronike sela”.

Biblioteku danas, pored ostalog čini fond od 55 000 knjiga, bogata zbirka zavičajne građe, zavidan fond serijskih publikacija i druge neknjižne građe, 115 sopstvenih izdanja,  oko 1000 građana sa članskom kartom,  veliki broj  raznovrsnih  kulturnih programa, autentičan ambijent zdanja sagrađenog daleke 1905. godine…

RESAVSKA ŠKOLA, DUHOVNOST KROZ VEKOVE

Proslavljena Resavska škola (Resavska književna i pravopisna škola) bila je najveća i  najbolje organizovana skriptorija srpskog srednjeg veka i jedna od istaknutih u Evropi. Osnovao ju je despot Stefan u svojoj zadužbini Resavi (Manasiji), a njeno rukovođenje poverio  Konstantinu Filozofu, veoma učenom bugarskom emigrantu i svom biografu.

Škola je osnovana s ciljem da se izvrši ispravka pogrešno prepisanih i prevođenih tekstova crkvene književnosti, i da se učini temeljita izmena dotadašnjeg pravopisa.

Ispisivanje rukom, bilo je u onim vremenima jedini način izrade knjige.  U podeljenom poslu, dobro uvežbani monasi prepoznatljivim stilom, ostvarivali su vrhunski kvalitet prepisa. Sve rukopisne knjige izašle iz ove radionice imale su istu koncepciju.  Nosile su pečat Resavske škole koji je bio potvrda da je reč o izvanrednom prepisu resavskih prevodnika čiji je rad bio cenjen sve do kraja XVII veka.

Iako je postojala svega desetak godina, do Despotove smrti 1427. godine, zbog ogromnog značaja koji je imala i van granica Srbije,  ostala je ugledan spomenik u istoriji naše kulture.